Pozycja jest poświęcona tożsamości współczesnych wyznawców zaratusztrianizmu – starożytnej religii dominującej w Iranie przed ekspansją arabską – którzy w wyniku islamizacji Bliskiego Wschodu stali się społecznością zmarginalizowaną i zdziesiątkowaną. Od czasu zmian społeczno-politycznych, które nastąpiły w Iranie w początkach XX wieku, wyznawcy zaratusztrianizmu zachowują status uznanej mniejszości religijnej i teoretycznie są pełnoprawnymi obywatelami, ale w praktyce niekoniecznie chroni ich to przed dyskryminacją. U jej źródła leży między innymi ideologiczny podział irańskiego społeczeństwa na obywateli wyznających religię państwową i pozostałych, wprowadzony po rewolucji islamskiej w 1979 roku.

Jest to unikalne, nie tylko w polskiej literaturze przedmiotu, studium postaci, czy wręcz instytucji guru. Choć z pojęciem guru i jego rolą w kulturze indyjskiej zetknęli się właściwie wszyscy zainteresowani tą tradycją, to mało kto mógłby tak naprawdę określić kim jest guru. [...] Podjęcie tej tematyki, choć tak trudne i złożone, jest niezwykle istotne, gdyż postacie różnego rodzaju guru, czy to autentycznych nauczycieli duchowych, czy też – niestety – różnego rodzaju oszustów, pojawiają się w ostatnich latach coraz częściej.

W dzisiejszej humanistyce duchowość stanowi jeden z ciekawszych i szerzej dyskutowanych problemów. Literatura przedmiotu odnosząca się do tej kwestii jest niezwykle bogata i nie sposób w tym miejscu omówić ją w sposób kompleksowy, zwłaszcza że różne dyscypliny, takie jak filozofia, teologia, religioznawstwo, psychologia czy socjologia, proponują własne narzędzia, służące do badania tego fenomenu. Wielość ujęć zdaje się w tym wypadku potwierdzać zarówno niejednorodność, jak i istotne kulturowe znaczenie duchowości w perspektywie globalnej i w kontekście indywidualnych doświadczeń, wyrażających się w twórczym działaniu, poszukiwaniu spełnienia czy przekraczaniu własnych ograniczeń. Takie szerokie podejście stało się w wielu środowiskach, także biznesowych, synonimem dążenia do tego, co daje wewnętrzną satysfakcję, pozwala odnaleźć własne miejsce w życiu i jako takie okazuje się koniecznym warunkiem osiągnięcia dobrostanu. W tym kontekście zainteresowania duchowością zyskują więc nowe interpretacje, a przede wszystkim oryginalne zastosowania praktyczne.

Tematyka, jaką podjęła dr Małgorzata Kniaź, jest nie tylko interesująca, ale i całkowicie nowatorska. Nie została dotychczas opracowana ani nawet zaznaczona w polskich badaniach arabistycznych, a zainteresowanie nią badaczy zachodnich – od dawna dostrzegających istnienie i wagę wspomnianego zjawiska – idzie w innym kierunku, przy wykorzystaniu zupełnie innego materiału badawczego. Dotychczasowe osiągnięcia zagranicznych arabistów są jednak w opracowaniu dr Kniaź w pełni wykorzystane, dzięki czemu czytelnik zyskuje bardzo dobrą orientację w bieżącym stanie badań i rozwoju myśli naukowej związanej z omawianym tematem.

Publikacja przedstawia wyniki badań nad wizerunkami religijnymi powstałymi w Mathurze, jednym z najważniejszych ośrodków artystycznych Indii północnych w pierwszych wiekach naszej ery. Większość ujętych tu rzeźb można uznać za najstarsze przedstawienia kultowe tworzone na potrzeby reformującego się hinduizmu. Tym samym są one często pierwszymi próbami ujęcia danego bóstwa w formie plastycznej i niejednokrotnie ustalają dla niego kanon powielany w kolejnych wiekach. Analizowane w publikacji rzeźby przedstawiają wybrane bóstwa o wedyjskim rodowodzie lub włączone do hinduistycznego panteonu z kultów lokalnych i rdzennych. Są to Agni, Indra, Surja, Wisznu, Brahma, Wasudewa-Kriszna, Sankarszana-Balarama, Rudra-Śiwa, Skanda-Karttikeja i Ganapati-Winajaka. Dla wizerunków tych, ze względu na ich znaczenie w rozwoju religijnych przedstawień, najważniejsze jest ustalenie genezy poszczególnych elementów. Przy uwzględnieniu historycznych, religijnych i artystycznych czynników, rzeźby mathurańskie porównane zostały z przedstawieniami wybranych bóstw powstałymi przed lub po omawianym okresie. Jako dodatkowe źródło wykorzystano fragmenty z utworów literackich, zawierające opisy bogów. Dzięki tak kompleksowemu ujęciu możliwe było prześledzenie ewolucji wizerunków i wyznaczenie typów ikonograficznych, a także ustalenie ich chronologii.